سازهای کوبه‌ای

نت‌خوانی درامز: خواندن پارتیتور درام

  • انتشار:
  • علیرضا امین زاده
  • ۹ دقیقه مطالعه
نت‌خوانی درامز: خواندن پارتیتور درام

نت درامز دو پرسش را با هم جواب می‌دهد: کدام جزء ست را بزنیم و دقیقاً چه زمانی آن را اجرا کنیم؟ جای علامت روی حامل به شناسایی ساز کمک می‌کند و شکل ریتمیک آن، زمان اجرا را روشن می‌سازد. برای خواندن پارتیتور، فقط حفظ کردن چند شکل کافی نیست؛ باید راهنمای همان برگه، میزان‌نما و رابطهٔ رویدادهای هم‌زمان را ببینید. این درس از یک نمونهٔ اختصاصی ساده شروع می‌کند تا بتوانید نت را به یک نقشهٔ اجرایی قابل فهم تبدیل کنید.

خواندن نت درامز؛ کدام صدا؟ چه زمانی؟ کدام رویدادها با هم؟
مفاهیم: منابع رسمی Yamaha؛ نگاشت تصویر، مخصوص نمونهٔ این درس است.

نت‌خوانی درامز را از کجای صفحه شروع کنیم؟

پیش از نواختن، چهار چیز را پیدا کنید: راهنمای جای سازها، میزان‌نما، تمپو و هر توضیح ویژهٔ اجرا. در راهنمای رسمی پارتیتور درام یاماها تأکید می‌شود که نسبت دادن خطوط حامل به اجزای ست، در همهٔ نوشته‌ها یکسان نیست. پس جای اسنیر یا های‌هت را از برگهٔ دیگری حدس نزنید. اگر راهنما وجود ندارد، دربارهٔ نگاشت سازها با مدرس یا تنظیم‌کننده توافق کنید.

در نمونهٔ آموزشی این مقاله، علامت ضربدری بالای حامل برای های‌هت، سرنت گرد روی خط میانی برای اسنیر و سرنت گرد در فضای پایینِ نمونه برای کیک تعریف شده است. این یک راهنمای مشخص برای تصویر همین درس است، نه ادعای یک قرارداد جهانی. ابتدا این نگاشت را بخوانید و بعد ترتیب زمانی علامت‌ها را دنبال کنید.

ضربدر و سرنت گرد در پارتیتور چه تفاوتی دارند؟

یاماها در راهنمای خود، سنج‌ها را با X و طبل‌ها را با سرنت نقطه‌ای توضیح می‌دهد. این تفاوت دیداری کمک می‌کند خانوادهٔ صدا را سریع‌تر تشخیص دهید؛ اما جای علامت و راهنمای صفحه هنوز لازم‌اند. یک ضربدر به تنهایی مشخص نمی‌کند منظور کدام سنج یا کدام روش اجرای آن است. علامت‌های ویژه، از جمله توضیح وضعیت های‌هت، باید از قرارداد همان نوشته خوانده شوند.

آنچه می‌بینیمچه چیزی را بررسی کنیم؟از چه فرضی پرهیز کنیم؟
سرنت گردکدام طبل در راهنمای همان صفحه؟هر سرنت گرد حتماً اسنیر است.
سرنت Xکدام سنج یا رویداد در راهنما؟همهٔ ضربدرها همیشه های‌هت‌اند.
علامت اضافه کنار نتتعریف اجرا در همان پارتیتورمعنی علامت در همهٔ کتاب‌ها یکسان است.
چند علامت روی یک زمانکدام اجزا باید هم‌زمان اجرا شوند؟باید آن‌ها را پشت سر هم بنوازیم.

میزان چهارچهارم و تمپو چه چیزی را مشخص می‌کنند؟

در چهارچهارم، هر میزان چهار ضربِ سیاه دارد. در توضیح رسمی یاماها دربارهٔ ریتم و میزان‌نما، نسبت چهار سیاه، هشت چنگ و شانزده دولاچنگ در همین میزان روشن شده است. این‌ها شکل‌های مختلف تقسیم زمان‌اند. عدد تمپو مشخص می‌کند این واحد زمانی با چه سرعتی می‌گذرد؛ بالا رفتن تمپو، تعداد ضرب‌های هر میزان را خودکار عوض نمی‌کند.

برای شروع، چهار ضرب را مساوی بشمارید: یک، دو، سه، چهار. اگر روی هر ضرب دو چنگ داریم، شمارش به «یک و، دو و، سه و، چهار و» تبدیل می‌شود. «و» نیز جای زمانی مشخصی دارد؛ آن را در انتهای ضرب قبلی جمع نکنید. فعلاً تمرین ما تقسیم مساوی و مستقیم است؛ هر دستور دیگری دربارهٔ حس ریتم باید جدا بررسی شود.

ارزش زمانی در چهارچهارمنسبت با ضرب سیاهکاربرد در خواندن نمونه
سیاهیک ضربچهار جای اصلی شمارش
چنگنیم ضربهشت جای مساویِ «عدد و»
دولاچنگیک‌چهارم ضربتقسیم ریزتر؛ فراتر از نمونهٔ نخست ما
سکوتبه ارزش زمانی همان علامتزمان می‌گذرد، ولی در آن لایه نت تازه‌ای اجرا نمی‌شود.

پرچم و خط اتصال ریتمیک را چگونه بخوانیم؟

در شکل رایج نت‌نویسی، نت چنگ با یک پرچم یا یک خط اتصال ریتمیکِ گروهی شناخته می‌شود و دولاچنگ دو پرچم یا دو خط دارد. خط اتصال میان چند نت برای دیدن گروه ریتمیک مفید است؛ قرار نیست همهٔ نت‌های متصل را در یک لحظه اجرا کنید. زمان هرکدام باید در شمارش مشخص باشد. اگر سرنت X است، باز هم نشانه‌های ریتمیکِ دسته و اتصال را بخوانید.

شکل سرنت بیشتر به شناسایی رویداد کمک می‌کند و ارزش زمانی از مجموعهٔ علائم به دست می‌آید. بنابراین «ضربدر یعنی نت کوتاه» برداشت درستی نیست. از طرف دیگر، طول نت روی کاغذ را با مدت طبیعیِ زنگ صدای یک ساز یکی ندانید؛ در تمرین خواندن، زمان شروع رویداد و جای آن در الگو را مشخص می‌کنیم. دستور قطع یا کنترل صدا، اگر خواسته شده باشد، باید جدا روشن باشد.

یک میزان سادهٔ درامز را با هم بخوانیم

نمونهٔ اختصاصی ما یک میزان چهارچهارم دارد: های‌هت هشت چنگ مساوی اجرا می‌کند، کیک روی ضرب‌های یک و سه است و اسنیر روی دو و چهار. این الگوی پایه برای روشن شدن هم‌زمانی نوشته شده و نقل پارتیتور یک آهنگ مشخص نیست. در تصویر، لایهٔ های‌هت با دسته‌های رو به بالا و لایهٔ متناوب کیک و اسنیر با دسته‌های رو به پایین از هم خوانا شده‌اند.

Layer / count1&2&3&4&
های‌هتXXXXXXXX
کیک●———●———
اسنیر——●———●—

این جدول، شبکهٔ زمانی توضیح نمونه است، نه جایگزین همهٔ قراردادهای پارتیتور. خط تیره در این جدول فقط یعنی «در این خانه ضربهٔ تازه‌ای برای این جزء نداریم». در ستون یک، های‌هت و کیک با هم اجرا می‌شوند؛ در ستون دو، های‌هت و اسنیر. صفحه را هم افقی بخوانید تا مسیر هر لایه روشن شود و هم عمودی تا رویدادهای هم‌زمان را ببینید.

چرا نباید زمان لایه‌های هم‌زمان را با هم جمع کنیم؟

هشت چنگِ های‌هت چهار ضرب زمان می‌گیرد. چهار سیاهِ لایهٔ متناوب کیک و اسنیر هم در همان چهار ضرب قرار دارد؛ قرار نیست این دو را جمع کنیم و میزان را هشت‌ضربی بدانیم. لایه‌ها روی یک محور زمان مشترک اجرا می‌شوند. اگر هر دو علامت روی ضرب یک قرار دارند، شروعشان مشترک است، نه اینکه یکی پس از دیگری زمان جداگانه‌ای اشغال کند.

این تفکیک هنگام دیدن دسته‌های رو به بالا و پایین مهم است. جهت دسته می‌تواند به خوانایی لایه‌ها کمک کند، اما دستور قطعیِ دست راست یا چپ نیست. اینکه کدام دست یا پا اجرا کند، از راهنمای قطعه و روش آموزشی روشن می‌شود. اگر دستهٔ رو به پایین دیدید، بدون خواندن جای ساز نتیجه نگیرید که همیشه پای راست منظور است.

سکوت در یک لایه یعنی سکوت تمام ست؟

نه لزوماً. ممکن است یک لایه سکوت داشته باشد و لایهٔ دیگر ادامه پیدا کند. برای فهمیدن این موضوع، ببینید علامت سکوت به کدام صدا یا لایه مربوط شده است. در تمرین، شمارش را حتی وقتی ضربه‌ای برای یک جزء ندارید حفظ کنید. خروج از زمان در لحظهٔ سکوت، ورود بعدی را هم نامنظم می‌کند.

روش مفید این است که ابتدا ریتم هر لایه را جدا با گفتن نام رویدادها بخوانید و سپس هم‌زمانی را اضافه کنید. در تمرین‌های رسمی یاماها برای درامر تازه‌کار نیز بر اجرای آگاهانه، هماهنگی و شروع با سرعت مناسب تأکید شده است. هدف این مرحله، اجرای سریع نیست؛ می‌خواهیم جای هر ضربه و سکوت قابل توضیح باشد.

عبارت Fill in در پارتیتور چه می‌خواهد؟

یاماها توضیح می‌دهد که بعضی پارتیتورها به جای نوشتن تمام ضربه‌ها، دستور Fill in می‌دهند و بخشی از انتخاب جمله را به نوازنده می‌سپارند. این یعنی نوشته همیشه نسخهٔ کاملِ تک‌تک رویدادها نیست. باید طول بخش و محل بازگشت به الگوی اصلی را مشخص کنید. جملهٔ گذار قرار نیست تعداد ضرب‌های میزان را بی‌دلیل تغییر دهد.

اگر هنوز در خواندن میزان مشکل دارید، فیل پیچیده را هم‌زمان اضافه نکنید. ابتدا مسیر زمانی را با مدرس روشن کنید و یک انتخاب ساده در همان محدوده داشته باشید. همین اصل دربارهٔ هر دستور کوتاه دیگر هم مفید است: آیا علامت، نت دقیق می‌دهد یا از شما تفسیر اجرایی می‌خواهد؟ تشخیص این دو، بخشی از خواندن پارتیتور است.

اگر ست من با راهنمای پارتیتور فرق داشته باشد چه کنم؟

فرض کنید برگه برای سه تام نوشته شده، اما در چیدمان شما تعداد یا جای آن‌ها متفاوت است. ابتدا رویدادهای مسئله‌دار را روی برگه علامت بزنید و با مدرس دربارهٔ بازتوزیع صداها تصمیم بگیرید. کمبود یک جزء را با حذف بی‌توضیح ضربه‌ها جبران نکنید؛ ترتیب و زمان جمله هنوز مهم است. یک نسخهٔ تطبیق‌یافته با راهنمای روشن بنویسید تا دفعهٔ بعد معلوم باشد کدام صدا جایگزین شده و کدام بخشِ ریتم بدون تغییر مانده است.

چک‌لیست تمرین نت‌خوانی روی ست

  • راهنمای جای سازها را پیش از اجرای نخست بخوانید.
  • میزان‌نما و واحد شمارش را مشخص کنید.
  • ریتم هر لایه را جدا بخوانید و هم‌زمانی‌ها را علامت بزنید.
  • برای سکوت‌ها هم جای زمانی روشن نگه دارید.
  • از سرعتی شروع کنید که بتوانید خطا را تشخیص دهید.
  • با رسیدن به دستور ویژه یا تغییر نگاشت، توقف کنید و معنی آن را روشن کنید.

برای تمرین با مجموعه‌های الکترونیک، نمونه‌های Roland TD-02K، TD-02KV، TD-07DMK، TD-07KV و TD-17KV2 را در دستهٔ درامز ببینید. این پیوندها معرفی نمونهٔ ابزار تمرین‌اند، نه تضمین پیشرفت یا یکسان بودن پدها. برای تطبیق مجموعهٔ موجود در Andalos Music، شمارهٔ 88088359 در دسترس است.

پرسش‌های متداول دربارهٔ نت‌خوانی درامز

آیا جای اسنیر روی همهٔ پارتیتورها یکسان است؟

خیر. راهنمای همان برگه را بخوانید؛ قرارداد مثال یک کتاب را خودکار به کتاب دیگر منتقل نکنید.

آیا X همیشه به معنی های‌هت است؟

نه به تنهایی. سنج یا رویداد مربوط باید از جای علامت و راهنمای همان پارتیتور مشخص شود.

آیا نت‌های روی یک ستون را پشت سر هم اجرا می‌کنیم؟

اگر زمان شروعشان مشترک نوشته شده، هم‌زمان اجرا می‌شوند. لایه‌های هم‌زمان روی محور زمان واحد قرار دارند.

آیا دستهٔ رو به پایین همیشه یعنی اجرای پا؟

خیر. جهت دسته می‌تواند برای جداسازی لایه‌ها باشد؛ ساز و روش اجرا را از نگاشت و راهنمای قطعه بخوانید.

اصالت ایرانی، کیفیت جهانی

فروشگاه آندلس با بیش از ۳۰ سال تجربه، مرجع تخصصی تأمین انواع ساز، آلات موسیقی و تجهیزات استودیویی از برترین برندهای جهان

(وارد کننده مستقیم از کالیفرنیا، آمریکا)